In 7 stappen

De 7 stappen

In dit verhaal volgen we in 7 stappen de ontwikkeling van tekening naar boekje. Het is een handleiding. Opa wil iets extra’s doen met al die tekeningen van de kleinkinderen. Hoeveel tekeningen van vroeger heb je zelf nog? Je weet dus dat een papieren archief vroeg of laat verdampt. Opa begint dus met het digitaal archiveren van de tekeningen. Bij het bewerken van de scans ontdekt hij dat er verhaaltjes verborgen zijn in zijn nieuwe Archief. Als je een bijzondere en blijvende herinnering wilt maken is een boekje nog zo slecht niet, is zijn gedachte. Een boekje verdwijnt niet zomaar.

De weg van tekeningen naar een boekje kan op verschillende manieren doorlopen worden. We nemen we je mee naar keuzes en technieken waarmee je de kwaliteit van het eindresultaat kunt kiezen. Dit verhaal is nog niet af maar het wordt vervolgd. Je kunt trouwens instappen en stoppen waar je maar wilt. We hopen dat je dit verhaal leerzaam en inspirerend vindt.
Dit zijn de 7 stappen:

 Stap1       Opmaat
 Stap2       Archiveren
 Stap3       Digitaliseren
 Stap4       Scans verbeteren
 Stap5       Opzet van een verhaal
 Stap6       Boekje ontwerpen
 Stap7       Naar de drukker

Stap1 Opmaat

De eerste van de 7 stappen is net als in een muziekstuk Opmaat de eerst halve maat die vooraf gaat aan het ‘echte’ begin. Daardoor is Iedereen scherp en in de maat.

Samen tekenen hoort bij de opmaat. Je krijgt daardoor allerlei informatie over wat ze belangrijk vinden, hoe ze tekenen, hoe ze informatie geven over de tekeningen. Samen tekenen doen ze graag. Dat kan je doen kunt door gelijktijdig aan je aan je eigen tekening te werken. Kies dan bijvoorbeeld hetzelfde onderwerp. Het is ook leuk is ook om samen aan dezelfde tekening te werken. Tekenspelletjes helpen ook goed. Iets tekenen dat de ander noemt, of blind tekenen.

Kijk en luister naar wat ze vertellen over hun tekeningen, dat geeft een archief extra waarde. Vraag je wat ze getekend hebben, wees dan niet verbaasd als ze je twee dagen later iets anders vertellen. Dat is geen liegen. Ze willen je niet teleurstellen en bedenken een antwoord. Wees ook voorzichtig met vragen, besef dat je zelf vanuit een vooroordeel kijkt. Zo zag ik in een tekening een oude dame met een paard lopen, dat was een hond. De kleine was diep beledigd.

Die Opmaat is de geheugensteun als je later tekeningen van een commentaar wilt voorzien.

 

Stap2 Archiveren

Archiveren is de tweede van de 7 stappen. Dit legt de basis voor verdere stappen. Het is de stap die er voor zorgt dat al het tekenwerk blijvend terug te vinden  is.


Naamgeving

Een groeiende verzameling wordt al snel onoverzichtelijk. Elke tekening moet een naam in het archilef krijgen. Met die naamgeving regel je het ordenen eenvoudig. Een kleine moeite met een goed resultaat. Er zijn natuurlijk allerlei mogelijkheden om tekeningen een naam te geven. Stel dat je alle tekeningen in één map wilt bewaren. Kies dan een naam die bestaat uit drie kenmerken.

Het eerste kenmerk is de naam van de ‘Tekenaar’. Sorteer je in de map op ‘naam’ dan verschijnen alle tekeningen van één persoon bij elkaar.

Het tweede kenmerk is de datum. Begin met jaar, dan de maand en tenslotte de dag. Sorteer je met deze twee kenmerken dan worden per tekenaar de tekeningen gesorteerd op het jaar, dan op de maan en vervolgens op de dag.

Voor het derde kenmerk kan je bijvoorbeeld het onderwerp van de tekening kiezen. Het onderwerp kiezen is het moeilijkste onderdeel van de naamgeving omdat er zoveel mogelijkheden zijn van algemeen naar gedetailleerd.
Besluit je een map per kind te maken dan is het verstandig het kenmerk ‘naam ‘ toch mee te geven. Tekeningen kunnen per ongeluk in de verkeerde map terecht komen!

Voorbeeld

Hieronder zie je  een voorbeeld. In de afbeelding zie een sortering op het kenmerk naam. Alle bestanden van Laura staan bij elkaar. Die van Sarah er onder. Kijk je naar het tweede kenmerk dan zie dat de datums van de bestanden per kind oplopend zijn. De derde sortering, die van het onderwerp is alfabetisch. Ben je op zoek naar alle zelfportretten dan gebruik je de zoekfunctie uit de verkenner(rechtsboven) en typt daar ‘zelfportret in. Wil je alle tekeningen van Opa en Oma vinden dan type je bij zoeken ‘o*’ of beter ‘o*.jpg’. De eerst optie geeft alle bestanden die met een o beginnen, de tweede alle jpg bestanden die met een o beginnen. ter verduidelijking. Als je ‘*e*’ typt vind je alle bestanden met een ‘e’ in de naam.

Sortertering op naam - datum - opmerking

Voorbeeld van een gearchiveerde verzameling tekeningen

 

Stap3 Digitaliseren

De derde van de 7 stappen betreft het scannen van tekeningen. Je moet daar moet maken. Wat je kiest hangt af van wat je wilt bereiken. Wil je uitsluitend archiveren of wordt het een boekje?

 

Scannen

Een papieren archief neemt erg veel ruimte in. Door opeenvolgende selectierondes verdwijnt er veel. Een digitaal archief is blijvend. Nou ja, maak toch maar een kopie van je ‘Archief’ want met digitale opslag gaat ook wel eens iets mis.

De eerst stap die je neemt is Scannen . De meeste scanners kunnen A4 en soms iets grotere tekeningen aan. Kinderen tekenen ook regelmatig op A3 formaat. In delen scannen en samenvoegen in een groot bestand is mogelijk maar doet een stevig beroep op ervaring met bewerkingssoftware. Je hebt drie scans nodig. De bovenkant en de onderkant spreekt voor zich. Aan de kant waar de tekening buiten de scanner hangt (het midden van de tekening) ontstaat echter een schaduwrand. Er is dus een derde scan van het middengedeelte nodig. Om die te maken moet je tekening helemaal doorschuiven tot over rand tegen het scharnier van het deksel aan. Daarna begint het digitaal knippen en plakken. Er zijn A3 scanners te koop. Een goede oplossing is om het scannen van A3 bij een kopieerwinkel  of een kleine drukkerij te doen.

 

Instellen van de scanner

Stel je de scanner in op Automatisch scannen dan levert dat een document (pdf) op. De resolutie (aantal pixels per inch) is in het algemeen dan ingesteld op 300dpi. Dat is de resolutie die nodig is voor drukwerk. Je kunt handmatig de scanner ook instellen op ‘foto’ dan krijg je een afbeelding (.jpg) als resultaat. Handmatig is op de meeste scanners de resolutie in te stellen op resoluties  van 72dpi tot 600dpi. De laagste resolutie is goed genoeg als je de tekeningen op een telefoon, tablet of laptop wilt laten zien. De hoogste resolutie is nodig voor grote affiches.

 

Vergelijken

Als je van een tekening twee scans maakt, een document en een foto dan zie je dat het document scherper is dat de foto de kleuren en het kleurverloop mooier weergeeft. Later leg ik je uit hoe we dat verschil tussen die twee typen scans kunnen gebruiken om resultaten te verbeteren. Merk op dat de foto tien maal zoveel ruimte inneemt als het document.

 

Scan resultaten vergeleken

Gescand als document 300dpi en als foto 600dpi

 

Weet je nog niet weet wat je precies wilt doen met de scanresultaten dan is het handig om beide scans te maken, document en afbeelding. Een automatische scan is snel gemaakt. Het maken van een afbeelding duurt veel langer. In elk geval is het verstandig om de prestaties van je scanner te onderzoeken. Vaak geeft de leverancier op het internet of op installatie CD uitleg hoe de printer gekalibreerd kan worden. 

 

Stap4 Betere scan

Zijn de tekeningen gescand dan is de vierde van de 7 stappen nodig om de kwaliteit van de scans te verbeteren.
Als de kinderen op (stevig) tekenpapier hebben gewerkt dan is er niets aan de hand. Het kan toch voorkomen dat de kwaliteit van de scans tegenvalt. Wat kan er roet in het eten gooien?

Zie je (storende) kleurverschillen tussen de originelen en de scan?

Dat is op te lossen via de software van uw scanner/printer. U kunt daarmee de kleurinstellingen kalibreren.

Zijn de tekeningen gemaakt op dun papier ? Dan zie je schaduwen en lijnen in de scan.
Zijn ze gekreukt?  Dat betekent vlekken en lijnen op de scan.
Heeft het kind een stuk gelinieerd papier gebruikt?  Als je wilt kun je die verwijderen.

Dit groepje ‘storingen’ is het lastigst. Verwijderen van lijnen en vlekken is mogelijk maar makkelijk is het niet altijd. Om dat te doen heb je bewerking-programma’s als Adobe Photoshop nodig. Daarmee kun je wonderen verrichten. Wil je meer weten? Er komt een artikel aan, ‘Werken met lagen’, daarin je leer je hoe het werkt.

Een derde uitdaging, vooral als je figuren wilt vergroten of inkleuren, is het verschil in dekkingsgraad van de tekenmaterialen. Potlood, viltstift, waskrijt, waterverf geven een verschillende dekking. Als je de tekening niet hoeft te vergroten is er niets aan de hand.

Wil je meer weten? Lees ook Twee werelden.

Tip
 Is er tweezijdig getekend leg dan stevig zwart papier tussen de tekening en het deksel van de scanner. Is er dun papier gebruikt, leg dan stevig wit  papier er tussen.

 

Verbeteren van de kwaliteit is bewerkelijk tijdrovend en vraagt kennis van een bewerkingsprogramma. Lees daar meer over in het artikel Werken met lagen (in ontwikkeling). Wat even, voor je dat doet of laat doen. Stel jezelf een vraag: Waar heb je die hoge kwaliteit voor nodig? Is eenvoudig niet goed genoeg.

 

Voorbeelden

Het boekje Achter de regenboog’(niet gepubliceerd) is op een leuke manier ontstaan. Een ontdekkingstocht met waterverf. Vier meisjes praten en tekenen, kijken bij elkaar, beïnvloeden elkaar. Dan liggen er 20 tekeningen te drogen. ‘Opa maak je er een boekje van?’ Dat is gebeurd, er waren nauwelijks bewerkingen of toevoegingen nodig en alle tekeningen zijn gebruikt.

 

Voorbeeld van scans die onberwerkt gebruikt zijn

Voorbeelden van onbewerkte scans. Het boekje ‘Achter de regenboog’ is op die manier opgebouwd en geordend tot een verhaaltje.

 

Wacht even met bewerken! Dit is het moment om het verhaaltje te bedenken. Neem de tijd om naar tekeningen te kijken. Bewerkte versies ontstaan vaak omdat kinderen en ouderen op een verschillende manier ‘kijken’. Een paar voorbeelden van krabbels en tekeningetjes samen met de ‘bewerkte’ versie. Meer hierover in Twee werelden.

 

Ilustratie van verschillen tussen bewerkte en onbewerkte scans

Voorbeelden van onbewerkte en bewerkte scans naast elkaar

 

Stap5 Het verhaal

Het bedenken van het verhaal is de vijfde van de 7stappen. Is het archief op orde en van een goede kwaliteit dan is het ontdekken van een verhaal de vijfde stap. Er zijn verschillende uitgangspunten. De keuze hangt af van de eisen die je aan het eindproduct stelt.

Archief Plus is de weg naar een eenvoudig boekje.
Zoek de tekeningen die je in een boekje wilt verzamelen bewaren, orden ze in rubrieken en voeg commentaren toe. Selecteer mooie onderdelen, vergroot die eventueel en geef ze hun plekje in de verzameling.
Het kijken naar de tekeningen en de geselecteerde elementen, tekeningen van kunstenaars kunnen inspireren. Iedereen weet eigenlijk zelf wel wat de gunstigste omstandigheden zijn om het creatieve proces op gang brengen.

De boekje ‘Achter de regenboog (Illustratie hierboven) ‘en ‘Ja ik wil’ zijn voorbeelden van deze methode (Twee werelden)

 

Een Verhaal Plus maken waar de kinderen een rol in spelen is een mooie uitdaging.
Bronnen zijn de verzamelde tekeningen in het tekenarchief archief plus uw kennis van hun spel, fantasie en persoonlijkheid..
Bekijk de tekeningen, laat die hun werk doen. Kijk naar de ‘Dit ben ik ‘ tekeningen uit de schoolverslagen. Kijk hoe krabbels ingezet kunnen worden.
Geef het tijd, kijk vaker naar de tekeningen, verbeter wat aan de kwaliteit van tekeningen die je bijzonder vindt. Wacht of er een verhaal komt. Het is niet af te dwingen. Laat je inspireren, kijk vanuit deze gezichtshoek naar de video Opa vertelt Je kunt het geluid ook uitzetten en pagina voor pagina rustig bekijken. Bezoek de Winkel. Kom je er niet uit dan kan ik je helpen..

Een goede herinnering heeft een lang leven,


Stap6 Boekje ontwerpen

Een ontwerp voor een boekje maken is de zesde van de 7 stappen.

Het verhaal heeft vorm aangenomen. Hoe moet je dat uitwerken om tot een boekje te komen? Moet het een zekere rust uitstralen moet het druk, levendig of spannend zijn? De vormgeving bepaalt mede de sfeer.
Welke formaat krijgt het boekje? Waar komt de tekst, in – onder – of naast de tekeningen. Welk lettertype is geschikt? Kan ik gewoon met een tekstverwerker aan de slag of moet ik ontwerpsoftware gebruiken? En hoe komt het dan bij de drukker terecht.

Vragen en keuzes, keuzes, keuzes….en dat allemaal voor één boekje. Misschien heeft u vijf exemplaren nodig of vijftien en wat kost dat dan? En als er ik over tien of twintig jaar nog een exemplaar wil laten drukken kan dat dan? Kijk naar de volgende oplossingen

Eenvoudig

Je wilt een pdf hebben waar de drukker mee uit de voeten kan. Dat kan met een Met een tekstverwerkingsprogramma dat heeft beperkingen maar een eenvoudige layout is geen probleem.
Stel het papierformaat in op de gewenste paginagrootte + de afloop.
Stel marges voor dubbel pagina’s. Voer een paginanummering in.
– Sla het werk op en maak voor de drukker een digitaal pdf bestand.

Het omslag maak je in een ander bestand.
Leer ook bij ‘Naar de drukker’

 

Professioneel

Maak je boekje met een Ontwerp-programma zoals Adobe Indesign.
Wil je maar één boekje maken dan is dat wel een grote investering in geld en tijd, want je moet ook nog vertrouwd raken met de software.
Je hebt alle opmaakmogelijkheden tot je beschikking. Een tweede boekje is dan een stuk eenvoudiger en werkt veel sneller dan werken met tekstverwerker.

 

Kant en klaar

Het eerste boekje met kindertekeningen heb ik gemaakt met software waarmee je fotoboeken maakt. Je kiest het formaat. Eenvoudig plaatsen van tekeningen en teksten. Verschuiven, vergroten verkleinen, paginanummering, achtergrondkleur, allemaal geen probleem.
Als je maar een paar exemplaren nodig hebt is de prijs ook redelijk.
Drie boekjes verder stapte de ‘Winkel’ over op andere software. De systemen waren niet compatibel. De bestanden op mijn pc onbruikbaar. Nog één keer kon ik de boekjes laten drukken, daarna was mijn werk verloren.
Voor mij een reden om het anders te gaan doen.
Nu kan iedere drukker op aarde over twintig  jaar nog steeds een boekje van mij drukken.

 

Stap7 Naar de drukker

De weg naar de drukker is de laatste van de 7 stappen. Hoe maak je het manuscript klaar voor de drukker. Welke oplossing je ook kiest wij bieden ondersteuning.

Advies bij het archiveren.
Op basis van beschikbare tekeningen een verhaaltje bedenken.
Personen en elementen kiezen die een rol gaan spelen.
Kwaliteit van scans verbeteren.
Achtergronden toevoegen.
Hulp bij het ontwerpen en drukken van een boekje.
Het manuscript geschikt maken met opmaak voor de drukker (pdf formaat).

Er is meer ondersteuning op de weg van manuscript naar boek te vinden bij drukkerijen.
Het leercentrum van drukkerij PUMBO is daar een voorbeeld van.

Bezoek ook onze website www.VerhaaltjesOpmaat.nl